Hoe je compliant wordt én blijft met de toegankelijkheidswet
Geplaatst in categorie: BlogGeschreven door
Helpt organisaties om digitale toegankelijkheid praktisch en structureel te organiseren. Met een achtergrond in front-end development kijkt hij vooral naar wat er in de praktijk écht werkt.
Inhoudsopgave
Hoe je compliant wordt én blijft met de toegankelijkheidswet
Toegankelijkheidswetgeving klinkt misschien als droge kost. Toch raakt het tegenwoordig bijna elke digitale organisatie. Of je nu bij de overheid werkt of een goedlopende webshop runt. In het werkveld zie ik ontzettend veel misconcepties voorbijkomen. Organisaties die denken dat ze veilig zitten omdat ze een automatische scan hebben gedraaid, bedrijven die de volledige verantwoordelijkheid over de schutting bij hun designers gooien, of webshops die denken dat ze nog tot 2030 de tijd hebben. Dit klopt allemaal simpelweg niet.
Inhoudsopgave
Om door de bomen het bos weer te zien, hoef je eigenlijk maar op twee vragen een goed antwoord te hebben: waar moet je precies aan voldoen en hoe pas je het toe in de praktijk?
Waar moet je aan voldoen?
De basis van alle toegankelijkheidswetgeving ligt bij het VN-verdrag Handicap. Het uitgangspunt daarvan is simpel: mensen met een beperking moeten op gelijke voet kunnen meedoen aan de samenleving. Twee belangrijke Europese richtlijnen voor digitale toegankelijkheid zijn de WAD en de EAA.
De Web Accessibility Directive (WAD)
De WAD richt zich op overheden en publiekrechtelijke instellingen (zoals ministeries, gemeenten en waterschappen). Hierbij staat de organisatie centraal. Websites (inclusief intranetten en systemen in de browser), mobiele apps, documenten en video’s moeten toegankelijk zijn. Ook moet je verantwoording afleggen via een publieke toegankelijkheidsverklaring.
De European Accessibility Act (EAA)
De EAA kijkt naar de toegankelijkheid van de digitale producten en diensten die je aanbiedt. Denk aan hardware zoals betaalautomaten en smartphones, maar vooral ook aan digitale diensten: bankzaken, personenvervoer, e-boeken en e-commerce. Zodra een consument online een overeenkomst met je afsluit, val je onder de EAA. Dat geldt als je een product verkoopt of een abonnement aanbiedt, maar zelfs ook als iemand online een tafeltje kan reserveren in je restaurant. Alleen micro-ondernemingen (minder dan 10 medewerkers en een omzet onder de 2 miljoen) die diensten aanbieden, zijn hiervan uitgezonderd.
De EN 301 549 is je beste vriend
In de wet zelf staat nog vrij abstract omschreven wat toegankelijk is: je product of dienst moet waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn. Gelukkig hoef je zelf niet te gokken hoe je dat invult. Daarvoor bestaat de Europese toegankelijkheidsnorm: de EN 301 549.
Veel organisaties roepen dat ze “WCAG-compliant” willen zijn, maar de WCAG is slechts één onderdeel van die Europese norm. De EN 301 549 gaat veel breder en bevat ook concrete eisen voor onder meer documenten, video’s, software en klantenservice. Het mooie is dat Annex C van deze norm concrete testprocedures geeft om vast te stellen of aan elke afzonderlijke eis is voldaan. Als toegankelijkheidsspecialist word ik daar heel blij van: het maakt toegankelijkheid super concreet.
Hoe houd je toegankelijkheid in de praktijk behapbaar?
Je hebt natuurlijk geen tijd om bij elke nieuwe feature die je live zet die hele Europese norm door te spitten. De kunst is om het behapbaar te maken en het te verankeren in je dagelijkse gewoontes. Zo pak je dat aan:
Test bij elke nieuwe feature met toetsenbord en schermlezer
De meest kritische problemen (de fouten waardoor mensen je website letterlijk niet kunnen gebruiken) zitten in de code. Als developer of tester kun je met twee simpele checks al een wereld van verschil maken:
- Toetsenbord: Leg je muis weg en gebruik alleen je toetsenbord. Kun je overal bij, kun je elementen activeren, kun je pop-ups sluiten en zie je altijd waar je focus is?
- Schermlezer: Veel mensen vinden een schermlezer spannend, maar geloof me: het valt reuze mee. Op een Mac staat VoiceOver al standaard (inclusief een tutorial van 5 minuten) en voor Windows kun je gratis NVDA downloaden of de ingebouwde Verteller gebruiken. Luister of knoppen een logische naam en rol hebben, of de paginastructuur klopt en of foutmeldingen netjes worden voorgelezen.
Automatiseer wat je kunt automatiseren
Volledig vertrouwen op automatische scans is een valkuil, maar ze niet gebruiken is zonde. Tools zoals Axe, WAVE of Lighthouse vangen een flink deel van de basisproblemen direct af. Integreer deze scans in je ontwikkelproces (bijvoorbeeld in je CI-pipeline), zodat je bij elke release automatisch checkt of je geen onnodige fouten introduceert.
Laat periodiek een volledig onderzoek uitvoeren
Met toetsenbordtests, een schermlezer en automatische scans heb je al een heel substantieel deel van je toegankelijkheidsissues te pakken. Om de overige eisen eruit te halen, raad ik aan om periodiek een volledig toegankelijkheidsonderzoek te laten uitvoeren door specialisten die testen volgens de Europese norm. Dat hoeft niet bij elke release, maar wel op een vast ritme dat past bij hoeveel er wordt ontwikkeld en het risico dat eraan hangt. Voor de overheid is dit sowieso elke drie jaar verplicht, maar voor grotere webshops is één keer per jaar verstandiger, simpelweg omdat daar zoveel wordt ontwikkeld. Laat het na het oplossen van de issues wel weer even hertesten. Het mooie aan zo’n periodiek onderzoek is het sneeuwbaleffect: je developers en designers krijgen elke keer waardevolle feedback en nemen die kennis automatisch weer mee naar de volgende ronde.
Vergeet je inkooprichtlijnen niet
Een website bestaat zelden alleen uit eigen code. Denk aan chatbots, cookiebanners of externe videoplayers. Zorg er daarom bij het inkopen van zulke tools altijd voor dat de leverancier met een onderzoek kan aantonen dat hun product voldoet aan de EN 301 549. Zo voorkom je dat een externe partij jouw zorgvuldig gebouwde website ontoegankelijk maakt.
De wet is niet je eindgebruiker.
Mensen wel.
Uiteindelijk brengt dit ons terug bij waar het allemaal begon: het VN-verdrag Handicap. Het doel van de wet is niet om je het leven zuur te maken met regeltjes, maar om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking zelfstandig kunnen meedoen. Streef daar dus naar, en laat het voldoen aan de wet een logisch bijproduct zijn. De wet is namelijk niet je eindgebruiker, mensen zijn dat wel.
Maak het voor jezelf niet gelijk te groot, maar begin gewoon met vooruitgang boeken. Pak eerst de kritische problemen aan waarmee je mensen echt uitsluit, voordat je bijvoorbeeld je hele huisstijl omgooit voor een kleurcontrast. Wees ondertussen transparant over waar je staat en wat je plannen zijn, ook richting de toezichthouder. En weet je dat iets tijdelijk nog niet toegankelijk is? Biedt dan een goed alternatief.
We helpen je graag verder
Benieuwd waar jouw organisatie staat en welke audit het beste past bij jullie digitale middelen? Wij kijken graag mee.
Kennis
Een toegankelijk internet maken we niet alleen. Dus de kennis die we hebben, delen we.
Geschreven door
Helpt organisaties om digitale toegankelijkheid praktisch en structureel te organiseren. Met een achtergrond in front-end development kijkt hij vooral naar wat er in de praktijk écht werkt.